صبح و شام در آن مقرر است ( ) « 1 » پس ، ربّ حكيم جزاى انسان را كه نتيجه عملكرد اوست ، در دنيا سريع و در آخرت پس از مدّت معلوم به او بازمىگرداند ؛ همانگونه كه خود در سوره‌هاى بسيارى از آن خبر داده و در سوره « زلزال » فرموده : فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ ( ) وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ . پس ، هر كه به مقدار ذره‌اى نيكى كند ، آن را مىبيند ( ) و هر كه به اندازه ذره‌اى بدى نمايد ، آن را مىبيند « 2 » . و در سوره يس فرموده : فَالْيَوْمَ لا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ لا تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ . پس ، در آن روز به هيچ‌كس ذرّه‌اى ستم نمىشود ، و پاداشى جز آنچه عمل مىكرديد داده نمىشويد « 3 » . آرى ، آنكه در اين دنيا حنظل تلخ مىكارد ، برداشتى جز حنظل ندارد ، و كسى كه درختان بارور غرس مىكند ، ميوه‌هاى نيكو مىچيند ، همانگونه كه خداى سبحان در سوره " نجم " مىفرمايد : وَ أَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ( ) وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى . و اينكه ، براى انسان بهره‌اى جز سعى و تلاش او نيست ( ) و سعى او به زودى ديده مىشود « 4 » . انسان پاداش عملكرد خود را تنها در دنيا نمىبيند ، بلكه در حالت‌ها و عوالم پنج‌گانه ذيل نيز ، نتايج آن را مىبيند : 1 - به هنگام مرگ . 2 - در قبر .

--> ( 1 ) - مريم / 60 - 63 . ( 2 ) - زلزال / 7 و 8 . ( 3 ) - يس / 54 . ( 4 ) - نجم / 39 و 40 .